السيد حيدر الآملي
134
تفسير المحيط الأعظم والبحر الخضم في تأويل كتاب الله العزيز المحكم
انس با قرآن وتدبّر در آن أصولا يكى از بهترين راههاى آشنائى با قرآن ومعارف آن انس گرفتن ومأنوس شدن با قرآن وتدبّر در آيات قرآن است ، انس با قرآن « كه در روايات هم به طور خاصّ به آن تأكيد فراوان شده است » موجب نورانيت قلب ووجود انسان شده وباعث مىشود انسان انسان قرآني ونوراني گردد . از طرفي تدبّر در قرآن از جمله وظائف انسان محسوب گرديده است : أَ فَلا يَتَدَبَّرُونَ الْقُرْآنَ وَلَوْ كانَ مِنْ عِنْدِ غَيْرِ اللَّهِ لَوَجَدُوا فِيهِ اخْتِلافاً كَثِيراً [ النساء / 82 ] . ونيز فرمود : كِتابٌ أَنْزَلْناهُ إِلَيْكَ مُبارَكٌ لِيَدَّبَّرُوا آياتِهِ وَلِيَتَذَكَّرَ أُولُوا الْأَلْبابِ [ ص / 29 ] . وفرمود : أَ فَلا يَتَدَبَّرُونَ الْقُرْآنَ أَمْ عَلى قُلُوبٍ أَقْفالُها [ محمّد / 24 ] . در تلاوت آيات قرآن هرگز نبايد بدون تدبّر وتأمّل رد شد زيرا آيات قرآن با تدبّر در آنها خودشان را نمايان مىكنند . تدبّر در آيات هرگز معطّل شدن وتوقّف بىحركت وتفكّر نيست ، تدبّر در آيات قرآن در واقع تفسير آيات به آيات ديگر است ، تطبيق آيات با يكديگر وتوأم با حركت فكرى است ، در أثر تدبّر در آيات همسوئى وهماهنگى معاني ومعارف آنها نمايان مىشود آنگاه انسان مىتواند به معاني أصيل وناب آيات قرآن دست يابد ، البتّه لازم است تدبّر در آيات قرآن با فكر خالص وبا ذهن خالي ودلى پاك وهمراه با تعقّل ، انجام گيرد وگر نه : وَلا يَزِيدُ الظَّالِمِينَ إِلَّا خَساراً [ الإسراء / 82 ] . از دو آية فوق ظاهر است كه تدبّر در آيات هم مىتواند از طريق قلب پاك وهم مىتواند از طريق عقل ناب به عمل آيد .